Thủ Thuật Hướng dẫn Đàn 1 dây là đàn gì Mới Nhất
Quý khách đang tìm kiếm từ khóa Đàn 1 dây là đàn gì được Update vào lúc : 2022-07-07 18:45:06 . Với phương châm chia sẻ Kinh Nghiệm Hướng dẫn trong nội dung bài viết một cách Chi Tiết 2022. Nếu sau khi tìm hiểu thêm tài liệu vẫn ko hiểu thì hoàn toàn có thể lại Comment ở cuối bài để Ad lý giải và hướng dẫn lại nha.
Nguồn: cuốn “Nhạc khí dân tộc bản địa Việt”, Võ Thanh Tùng
Là một nhà chế tác nhạc cụ truyền thống cuội nguồn số 1 Việt Nam với những góp sức tích cưc trong việc bảo tồn, tăng trưởng âm nhạc dân tộc bản địa, Nhạc cụ truyền thống cuội nguồn cao cấp TẠ THÂM luôn mong ước chia sẻ với những bạn những kiến thức và kỹ năng có ích về nhiều chủng loại nhạc cụ để giúp những bạn yêu hơn những giá trị của nhạc cụ truyền thống cuội nguồn riêng với đời sống tinh thần người Việt Nam. Ở nội dung bài viết này, Tạ Thâm trình làng với những bạn về cấu trúc và tính chất âm thanh của đàn Bầu, kỳ vọng sẽ hỗ trợ những bạn hiểu hơn về cây đàn Bầu- một nhạc cụ truyền thống cuội nguồn của dân tộc bản địa Việt.
Với nhiều năm kinh nghiệm tay nghề nghiên cứu và phân tích và chế tác, Đàn Bầu của Nhạc cụ truyền thống cuội nguồn cao cấp TẠ THÂM là những cây đàn rất chất lượng với âm thanh đẹp và hình thức sang trọng, tinh xảo và được những nghệ nhân, nghệ sỹ màn biểu diễn yêu mến và tự hào. Đàn Bầu của Tạ Thâm có 3 loại:
- Đàn Bầu gấp: hoàn toàn có thể gấp lại nhỏ gọn, thuận tiện cho những nghệ sỹ đi màn biểu diễn xa.
- Đàn Bầu tre: làm từ những ống tre được tinh lọc rất công phu, thận trọng về độ thẳng, độ già, độ dày của thân ống.
Cấu tạo: Những cây đàn Bầu mang tính chất chất màn biểu diễn chuyên nghiệp được cấu trúc như sau:
- Thân đàn: Đàn Bầu hình hộp dài, đầu đàn hơi cao và thuôn hẹp hơn cuối đàn. Mặt đàn của được làm bằng gỗ hơi phồng lên. Mặt đàn Bầu của Tạ Thâm làm được làm bằng gỗ Dổi- một loại gỗ tiêu chuẩn để làm mặt đàn Bầu mang lại sự âm vang cho tiếng đàn. Thành đàn làm được làm bằng gỗ cứng như gỗ Mahogany, gỗ Mun, gỗ Cẩm Lai, gỗ Bubinga. Đáy kín nhưng có khoét lỗ ở cuối đàn để thoát âm và cũng là nơi để mắc dây đàn.
- Cần đàn (vòi đàn): phía đầu đàn có một cọc tre cắm từ mặt đàn xuống đáy đàn gọi là cần đàn (vòi đàn). Đầu cần đàn nhỏ dần và uốn cong về phía ngoài đầu đàn. Trước khi cắm cần đàn vào mặt đàn, người ta cho nó xuyên ngang qua bầu cộng hưởng.
Những cây đàn Bầu của Nhạc cụ truyền thống cuội nguồn Tạ Thâm có cần đàn được vót thủ công minh sừng trâu với mẫu mã và kích thước tiêu chuẩn.
Bầu cộng hưởng của đàn Bầu là một bỏ cứng của quả bầu, có nơi thay bằng gáo dừa và ngày này bầu cộng hưởng được làm được làm bằng gỗ được gọt tiện có hình dáng như nửa quả bầu. Một sợi dây có độ đàn hồi tốt căng từ trên đầu của hộp đàn kéo dãn tới cần đàn chỗ cắm qua vỏ bầu cộng hưởng. Từ nơi mắc dây đến cần đàn tạo góc 30 độ.
- Dây đàn: dây kim khí mắc từ trục lên dây, chui qua một lỗ nhỏ ở cuối mặt đàn, kéo chếch lên buộc vào vòi đàn, chỗ miệng loe của bầu cộng hưởng.
- Bộ phận lên dây: một trục gỗ xuyên ngang hai bên thành đàn (ở phía cuối thân đàn) gắn một bộ phận lên dây bằng sắt kẽm kim loại để mắc dây và lên dây. Bộ phận lên dây được tăng cấp cải tiến để dây không biến thành chùng xuống.
- Que gảy đàn: là một que nhỏ, ngắn và nhỏ hơn chiếc đũa, đầu vót nhọn hoặc hơi tròn tùy yêu cầu màn biểu diễn. Que gảy ngắn: tiếng mềm mại và mượt mà, trữ tình khi tremonlo ở một bậc cao hay trên cùng một phím thì tiếng đàn rõ ràng hơn. Que gảy dài: tiếng thô nhưng khỏe và chắc, đầy đặn.
- Bộ phận khuyếch đại: bầu cộng hưởng sau này của đàn Bầu được thay thế được làm bằng gỗ chứ không phải bằng ống bương và vỏ quả bầu khô như trước. Một bộ phận cảm âm điện tử được đặt trong đàn, gắn chỗ mắc bộ phận lên dây, từ bộ phận cảm âm này tiếp theo này được tiếp nối đuôi nhau vào bộ phận khuyếch đại âm thanh điện tử (máy tăng âm và loa) dể phát ra tiếng đàn Bầu.
Tính chất âm thanh và khối mạng lưới hệ thống định âm của đàn Bầu:
Cùng trên cây đàn Bầu, không phải chỉ có một lối phát âm như những nhạc cụ khác mà có 2 lối phát âm đó là: thực âm và bội âm như sau:
- Thực âm: Phương pháp cấu trúc âm thanh đã có ngay từ trên đầu khi chế tác ra cây đàn, khi vòi đàn ở vị trí tự nhiên, tay phải ta gảy que chạm vào dây ở bất kể điểm nào trên dây, âm thanh được phát ra đó đó là âm thanh mà ta định ban đầu khi mắc dây và lên dây. Sau này cũng thế ta thay đổi những vị trí của cần đàn, nắn cần rồi gảy dây tại bất kỳ điểm nào thì ta lại được những cao độ rất khác nhau tương ứng với vị trí gảy dây đàn mà không hề ảnh hưởng tới âm thanh phát ra, phương pháp cấu trúc âm thanh thực âm không tận dụng được những vị trí rất khác nhau trên dây đàn để tạo ra những cao độ rất khác nhau nên có phương pháp tạo âm thanh là bồi âm.
- Bồi âm:
Người màn biểu diễn dùng tay mặt tì nhẹ vào một trong những điểm quy định nào đó (những điểm nút của dây) rồi gảy nhẹ vào dây, khi dây phát ra âm thanh thì tay phải kịp thời nhấc lên, âm thanh phát ra là bồi âm. Cứ lần lượt như vậy nghệ sĩ màn biểu diễn sẽ gảy những vị trí quy định rất khác nhau trên dây và được những cao độ rất khác nhau theo quy luật nhất định của luật âm thanh là bồi âm và tiếp tục sử dụng tay trái thay đổi vị trí của cần đàn ta được cả một khối mạng lưới hệ thống âm thanh đó là âm vực của đàn Bầu.
Những nghệ nhân đã tạo ra âm bội thứ hai mà không gảy đàn thêm cũng không uốn cần đàn. Gảy vào một trong những điểm nút nào đó, âm thanh phát ra, khi tiếng đàn còn ngân, nghệ nhân dùng cạnh bàn tay đưa nhanh chạm nhẹ vào điểm nút khác để đã có được âm dự tính rồi nhấc tay ra vào ngay. Màu âm của tiếng đàn thứ hai này trong sáng, bay nhưng hơi mảnh, gây cảm hứng bang khuâng, xa xôi.
Cách ghi âm bồi thứ hai: trước hết ghi nốt nhạc phải gảy với độ ngân quy định, tiếp theo dùng dấu luyến bắt sang một nốt khác, nốt này là âm bội thứ hai (cũng cần phải ghi theo độ ngân quy định).
Hy vọng với những kiến thức và kỹ năng vừa chia sẻ, TẠ THÂM sẽ hỗ trợ những bạn hiểu hơn cây đàn Bầu - một nhạc cụ truyền thống cuội nguồn trong dàn nhạc dân tộc bản địa Việt Nam. TẠ THÂM chúc những bạn thật nhiều nụ cười bên cây đàn yêu qúy của tớ!
Đàn Đáy rất mất thời hạn rồi tên là Vô đề cầm (nghĩa là đàn không còn đáy), đàn Đáy còn tồn tại tên là Đới cầm. Đàn Đáy có dọc đàn (cần đàn) rất dài, có phím cao, hoàn toàn có thể tháo ráp để di tán được vì cần đàn Đáy rời ra với thùng đàn, thùng đàn có một lỗ để cắm cần đàn vào trong thùng với một miếng tre để nêm chặt giữa cần đàn và thùng đàn. Đàn Đáy là một nhạc khí dây gảy độc lạ của dân tộc bản địa Việt, ở miền Bắc đàn Đáy xuất hiện từ đời nhà Lê (thế kỷ XV- XVIII). Đàn Đáy có 3 dây khác hoàn toàn đàn Tam là mặt đàn làm được làm bằng gỗ chứ không bịt da trăn, đàn Đáy có đủ kĩ năng của đàn Nguyệt, đàn Tam và đàn Tỳ Bà.
Để những bạn làm rõ hơn về cây đàn Đáy đặc biệt quan trọng do người Việt ta sáng tạo, Tạ Thâm xin trình làng với những bạn về cây đàn Đáy cũng như những kỹ thuật chơi.
Đàn Đáy là một loại đàn đặc biệt quan trọng do người Việt Nam sáng tạo, là loại nhạc khí chỉ có ở Việt Nam, trên toàn thế giới không còn một cây đàn nào giống cây đàn Đáy về hình dáng, cách lắp phím và cách đánh. Đàn Đáy có đặc tính dân tộc bản địa rõ rệt với đặc trưng độc lạ là: ở ngón nhấn ở mọi cây đàn khác âm thanh sẽ nghe cao lên trong lúc ở đàn Đáy thì với ngonsnhaans trong lúc bấm lên dây, miết về phía bầu vang làm cho đoạn dây từ cung phím đến bộ phận mắc dây chùng xuống âm thanh sẽ nghe thấp đi cách đàn có tiếng lia, tiếng vẫy, tiếng mượn…
Hình thức cấu trúc:
1- Thùng đàn
2- Dọc đàn (cần đàn)
3- Dây đàn
4- Bộ phận lên dây
5- Phím gảy đàn
Thùng đàn: hình thang cân, đáy lớn ở trên rộng khoảng chừng 24cm, đáy bé ở dưới rộng khoản 20cm, cạnh huyền khoảng chừng 35cm. Mặt đàn làm được làm bằng gỗ nhẹ, xốp, để mộc, thành đàn cao khoảng chừng 9cm được làm bằng gỗ cứng. Đáy đàn khoét một khoảng chừng trống hình chữ nhật dài 20cm, rộng 9cm ở sau lung. Trên mặt đàn có gắn một bộ phận để mắc dây gọi là ngựa đàn.
Dọc đàn (cần đàn): rất dài, khoảng chừng 1m18 được làm bằng gỗ cứng, đặc biệt quan trọng từ trên đầu đến 3/5 cần đàn không gắn phím, 2/5 phần còn sót lại gắn 8 phím và 2 phím gắn trên mặt đàn (có gắn đến 11 hoặc 12 phím). Các phím đều cao và bằng tre được gắn dựa theo thang âm 7 cung chia đều của dân tộc bản địa.
Dây đàn: có 3 dây đàn bằng tơ se, được lên cách nhau quãng 4 đúng, đàn Đáy có truyền thống cuội nguồn koong bao giờ đánh âm dây buông
Ví dụ (132-1)
Bộ phận lên dây (cái thú): đầu đàn Đáy hình lá đề, có 3 trục gỗ để lên dây, ở phía cuối thân đàn có ngựa đàn để mắc dây. Bộ phận lên dây được tăng cấp cải tiến để dây không biến thành chùng xuống.
Phím gảy đàn: nghệ nhân gảy đàn bằng miếng gảy tre hoặc nhựa với những ngón gảy, hất, rung mổ…
Màu âm, tầm âm
Màu âm đàn Đáy hơi đục, ấm, có chiều sâu, thích hợp cho những tình cảm lắng. Tầm âm đàn Đáy hoàn toàn có thể hơn hai quãng 8. Từ Rê đến Đô3 (từ d đến c3). Ví dụ: (132-2). Khoảng âm dưới: tiếng đàn ấm nhưng hơi mờ đục, khoảng chừng âm giữa: tiếng đàn thanh thoát, khoảng chừng âm cao: tiếng đàn trong sang gắn như đàn Nguyệt.
Kỹ thuật chơi đàn đáy
Tư thế màn biểu diễn:
Tư thế ngồi thấp: xếp chân trên chiếu
Kỹ thuật tay trái:
Đàn Đáy do dọc (cần đàn) rất dài, phím đàn rất cao nên kỹ thuật tay trái có những ngón độc lạ như ngón nhấn, ngón láy, ngón chùng, tiếng đàn ngón luyến nghe mềm mại và mượt mà, độc lạ.
Ngón nhấn: (nhấn bằng gân tay: nhấn và miết dây đàn cho chùng lại). Ngón nấn tạo cho hai âm tiếp nối đuôi nhau nhau, nghe mềm mại và mượt mà.
Ngón chùng: dùng dầu ngón tay (thường là 2 ngón) trong lúc bấm lên dây, miết về phía bầu vang làm cho đoạn dây từ cung phím ấy đến bộ phận mắc dây (cái thú) chùng lại, âm thanh trở nên thấp hơn âm thanh thường đánh, đấy là ngón độc lạ chỉ riêng đàn Đáy mới có.
Ví dụ (135-5)
Ngón rung: là ngón tạo độ ngân dài của tiếng đàn và làm tiếng đàn mềm đi ở những âm cao, âm thanh đỡ khô khan, tình cảm hơn. Dây buông cũng rung được bằng phương pháp nhấn nhẹ ở đoạn dây sát dưới trục dây.
Ngón mổ: tay trái ngón 1 bấm vò một cung phím, tay phải gảy dây, khi âm thanh vừa phát ra, ngón 2 hoặc 3 bấm mạnh vào cung phím khác (thường là liền bậc cao hoặc thấp) âm thanh từ cung phím nầy vang ;lên mà khong phải gảy đàn. Âm luyến nghe được do một phần của dây đàn còn chấn động, mộ phần do ngón tay mổ vào cung phím tạo them chấn động.
Ví dụ (137-4)
Đàn Đáy thường được sử dụng để đệm cho hát Ả Đào, cùng với phách (do người hát gõ), cùng với Trống Chầu (người thưởng thức đánh) và đôi lúc đệm hát cho ngâm thơ. Gần đây có độc tấu đàn Đáy, đàn Đáy được đưa vào dàn nhạc Dân tộc Tổng hợp là nhạc khí mang tính chất chất sắc tố.
Ở khu vực Khu vực Đông Nam Á và trên khắp toàn thế giới không còn đàn nào có hình dáng, kích thước, cách đàn in như đàn Đáy Việt Nam, đàn Đáy mang tính chất chất dân tộc bản địa rất rõ ràng rệt.